ATATÜRK TARSUS'TA

Mustafa  Kemal Paşa,  31 Ekim 1918’de 7. Ordu komutanlığını devrederek Adana’ya geldi. Yıldırım Grup kumandanlığını Adana’da devir almak üzereyken Mondros Mütarekesinin şartları ve yapılacak işlemler Mustafa Kemal Paşa’ya tebliğ edildi. Bir süre sonra İngilizlerin baskısıyla Yıldırım Grubu lağvedilerek Mustafa Kemal Paşa ordusuz bir Ordusuz bir Kumandan haline getirildi. Bununla beraber Mustafa Kemal Paşa, baskı altında bulunan Osmanlı kabinesinin durumunu ve emrindeki az kuvveti de dikkate alarak Güney illerimize silah dağıtmak suretiyle Milli Mücadeleye girişmeyi ilk kez Adana’da düşünmeye başladı. Bu amaçla karargah kurduğu Şakirpaşa’dan sık sık ayrılarak, Tarsus’a bağlı Çamtepe Köyü ve Kavaklıhan tarafından incelemeler yaptı.Gülek Boğazını tutmak için siperler kazdırmaya başladı. Ancak bu çalışmalar 11 Kasım 1918’de kumandayı Nihat Paşa’ya bırakıp İstanbul’a hareketiyle son buldu.  
  Mustafa Kemal Paşa’nın Tarsus ve civarına ilk geliş nedenini yukarıdaki bölüm bize açık bir şekilde anlatmaktadır. Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın  Tarsus’a Konuk olmak üzere gelişi ise 17 Mart 1923 tür. 17 Mart 1923 günü, Mustafa Kemal ve beraberindekiler Adana’dan Mersin’e geçmiştir. Geceyi Mersin'de geçireceği sanılırken, Mersin’de 4 saat gibi kısa bir süre kaldıktan sonra ani bir kararla Tarsus’a gelmek istemiştir. 17 Mart 1923 günü akşama doğru trenle Tarsus’a gelen Gazi Mustafa Kemal Paşa ve beraberindekilere Tarsus’ta muhteşem bir karşılama töreni hazırlanmıştır.

Gazi ve beraberindekiler trenden iner inmez İttihat ve Terakki Mektebi’nin (Türkocağı ilköğretimokulu)  ilkokul çocuklarından oluşturulan bando takımı Kemal Paşa Marşını çalıyordu. Ogün Mustafa Kemal Paşa’nın üzerinde askeri bir giysi vardı. Kurtuluş Savaşında ve Tarsus’un düşman işgalinden kurtulması için mücadele eden milis gazileri, mücahitler, savaş sırasındaki giysileri ve silahları ile Mustafa Kemal Paşayı karşılamaya gelmişlerdi. Bu ziyarette yanında eşi Latife hanım, Milletvekillerinden Damar Arıoğlu, Başyaver Salih (Bozok), yazar İsmail Sevil (Sevük), Kılıç Ali, Refik (Koraltan) vardı. Tarsuslular büyük çoşku ve sevgi gösterilerinde bulunuyorlardı. Mustafa Kemal Paşa, Şeyh Sinusi ile dostça ve hararetle kucaklaştı. Şeyh Sinusi ile Mustafa Kemal’in dostluğu Kuzey Afrika’da Trablusgarp savaşında başlamıştır. Şeyh Sinusi, İstiklal savaşında Milli harekete gönülden destek veren tek Aap lideri olma özelliğini taşımaktadır. Misafir olarak Tarsus’ta ve Mersinde uzun yıllar kalmıştır.
Mustafa Kemal ve beraberindekiler tren istasyonundan şehre (şimdiki park caddesinden) bir müddet yaya olarak yürüdüler. Mustafa Kemal’i görebilmek için Tarsuslular yolları doldurarak çoşku seliyle dalgalanıp durdular. Bu sırada beklenmedik bir olay oldu. Üzerinde milis kuvvetlerine ait Çete kıyafetleri olan bir kadın, Mustafa Kemal’in yolunu kesip ayaklarına kapanarak gözyaşları içerisinde; “Bastığın toprağa kurban olayım Paşam!” diye haykırıyordu. Mustafa Kemal kadını yerden kaldırmak için eğilirken; bu kadının Kurtuluş savaşında çeşitli cephelerde savaşan Kara Fatma lakabıyla anılan Adile Çavuş olduğu Paşanın kulağına fısıldadılar. Gözleri yaşaran Mustafa Kemal Paşa kadını ellerinden tutarak onu ayağa kaldırdı. Kadının güneşten kararmış yüzüne ve ışıl ışıl yanan göslerinin derinliğine bakarak;
            “Kahraman Türk Kadını! Sen yerlerde sürünmeye değil, omuzlar üzerinde yükselmeye layıksın!” diyerek, Kara Fatma lakabıyla anılan Adile Çavuşla birlikte yürümeye başladı.    
Tarsus’a geldiği günü akşamı Mustafa Kemal ve Eşi Latife hanım, Mehmet Rasim (Dokur) bey’in evini ziyaret etti. (Bu ev daha sonra Ziraat Bankası ve Şehir Kulübü olarak kullanılmış ve Ebuşuş’un Konağı adı ile anılmıştır.) Atatürk ve Eşi Latife Hanım akşam yemeğinide burada yemişlerdir.

Rasim (Dokur) Bey, öğrenimini Sorbonne’da yapmış olup, bir süre Mısır’da savcılık görevinde bulunmuştur. Anadolu’nun Akdeniz sahillerini gezerken Tarsus’u çok beğenmiş ve 1896’da Mısır’daki dokuma fabrikasını Tarsus’a taşımıştır. Tarsus Fransız işgalincen kurtulduktan sonra fabrikasının bütün makinelerini, Batı Cephesindeki Türk Ordusunun çadır, bez ve elbise ihtiyacını karşılamak amacıyla gece gündüz çalıştırmıştır. Zafer sonrasında para kendisine ödenmek istendiğinde ise; “Ben fabrikamda üreterek Türk Ordusunun kullanması için cepheye gönderdiğim bütün malzemeyi, Türk Ordusuna hediye ettim. Bir kuruş kabul etmem.” Demiş ve bir vatanseverlik örneği göstermiştir. Bu özelliğiyle Rasim (Dokur) Bey, Ordumuza yaptığı yardımlardan ötürü Tarsus’luların gönlünde kalıcı bir yer edinmiştir.

  Aynı gün Atatürk ve eşi Latife Hanım, kendileri için hazırlana daha sonraki yıllarda Halk Evi, CHP İlçe binası ve Belediye binası olara kullanılan görkemli bir taş binada kaldılar. ( Bu bina 1960 yılında yıkılarak yerine eski belediye binası yapılmıştır.)      
18 Mart 1923 sabahı Mustafa Kemal kendisini gece boyunca dışarıda bekleyen kalabalık Tarsus’luların arasına karıştı. Gazi üzerindeki askeri giysileri çıkartıp sivil giysiler giymişti. Sabah Şelaleye gidildi. Şelalede Mustafa Kemal’le Tarsus’a gelen Laz Muhafızlar Karadeniz oyunları, Adana Erkek lisesi öğrencileri de çeşitli yöresel oyunlar oynadılar. Burada Gazi’ye ve beraberindekilere Tarsus’un ünlü baklavası ve ayranı ikram edildi. Bol bol marul yiyen Mustafa Kemal ve eşinin birçok fotoğrafı çekildi. Marul yerken çekilen bir fotoğrafı üzerine Latife Hanım; “Paşa tam marul yerken çıktınız!” demesi üzerinde Mustafa Keml şu cevabı verdi; “Ne yapalım Paşa’sın dedilerse marul yeme demediler ya!” dedi.             Mustafa Kemal Paşa aynı gün ziyaret ve gezisine devam etti. Belediye binasında Tarsuslularla sohbet ederken, Tarsuslular Mustafa Kemal’den bir dilekte bulundular. Savaş sona erdiği için, halkın elindeki silahlar toplanıyordu. Tarsus’ta Milli Mücadeleye katılmış olan kahramanlar;      
“Paşam, b,z,m silahlarımızı toplatmayın! Aslında biz bu derme çatma silahlarla Fransızlara karşı koyduk. Bunların bizde büyük hatıraları var. Allah göstermesin, başımıza tekrar böyle bir felaket gelirse yine o derme çatma silahlara sarılırız. Ne olur, bunlar devletin emaneti olarak bizde kalsın! Biz bunları yurdumuza gelecek düşmanlardan gayrısına kullanmayız ki!” dediler.
Mustafa Kemal tebessüm ederek:          
“Olur, olur Yalnız bu bölge için olur!” karşılığını vererek Tarsus’luların ricasını olumlu karşıladı.         
Gezi incelemelerine bitiren Mustafa Kemal Paşa 19 Mart 1923 günü, sabahın erken saatlerinde Konya’ya gitmek üzere büyük bir kalabalık arasında istasyona geldi. Kendini götürecek olan trenin penceresinden Tarsus’lulara el sallayarak şöyle seslendi:  
“Tarsuslular, sizleri ve Tarsus’u hayatım boyunca gönlümde taşıyacağım!”

MUSTAFA KEMAL’İN TARSUS’U İKİNCİ ZİYARETİ

Mustafa Kemal ve eşi Latife Hanım 20 Ocak 1925 tarihinde Tarsus’u ikinci kez ziyaret ettiler. 20-27 Ocak 1925 tarihleri arasında Tarsus ve Mersin’de bir hafta kalan Mustafa Kemal’in yanında 2.Ordu Müfettişi Fahrettin (Altay) Bey, Bayındırlık Bakanı Fevzi (Pirinççizade), bazı milletvekileri ve yaverler vardı.

MUSTAFA KEMAL’İN TARSUS’U ÜÇÜNCÜ ZİYARETİ

Mustafa Kemal Tarsus’a üçüncü kez 19 Mayıs 1926 günü gelmiştir. Tarsus’ta fazla kalmayan Ulu Önder Mersin’den Ertuğrul Yatına binerek Taşucu’na, oradan da Silifke’nin Tekir Köyündeki Atatürk Orman çiftliğine incelemeler yapmak üzere gitmiştir.

MUSTAFA KEMAL’İN TARSUS’U SON ZİYARETİ

Hatay sorununa büyük önem veren ve bu konuyla ilgili çalışmalar için güneye gelen Atatürk 19 Kasım 1937 tarihindeki gezisinde Tarsus’a uğramıştır. Tarsus parkını çok seven Atatürk, burada havuz başında uzun süre dinlenmiştir. Bu ziyarette yanında göz doktoru Şakir Ahmet Bey ile Sabiha Gökçen’de bulunmakta idi.         
Tarsus’a son ziyaretini 23 Mayıs 1938 günü yapan Ulu Önder, Tarsus Parkın’da yarım saate yakın halkla görüşmüştür. Bu görüşme sanki bir veda ziyareti havasında geçmiştir. Buradaki kısa görüşmeden sonra trene binerek Adana’ya geçmiştir.